|
KEKEMELİK NEDİR? NE YAPILMALIDIR?
Çiğdem Ergül M.S.
Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Uzmanı
Kekemelik Nedir?
Kekemelik,konuşurken anormal sayılacak şekilde duraklamak,bazı sesleri çıkarırken önce zorlanmak ve daha sonra patlamalar yaparak birdenbire çıkarmak, hece ve sesleri uzatmak yada tekrarlamak şeklinde konuşmanın akıcılığının bozulmasıdır.
2-3 yaş gibi erken çocukluk dönemlerinde ortaya çıkabileceği gibi okul çağında da görülür.Erkek çocuklarda kız çocuklara göre daha sık görülmektedir.Kekeleyen bireylerin yüzde 50 - 75 inde ailede başka bir kekeleyen birey olduğu dikkati çeken bir özeliktir.Psikolojik nedenlere bağlı olarak ortaya çıktığını yada psikolojik bir sorun olduğu görüşünü destekleyen bilimsel çalışmalara rastlanmamaktadır.
Kekemeliğin şiddeti çok değişkendir.Bir süre daha hafif seyrederken birden bire şiddetlenebilir, birkaç gün sonra tekrar azalabilir hatta hiç olmayabilir,ancak bir süre sonra tekrar ortaya çıkar.
Ne Yapılmalı?
Çocuğun akıcı biçimde konuşmasına yardımcı olmak için anne ve babaların acele etme,nefes al,yavaş konuş gibi uyarılarda bulunmaları,takıldığı sözcükleri tamamlamaları yanlış bir yaklaşımdır. Bazı aileler ise bu konuda hiç konuşmamayı tercih ederek kekemeliği yok saymakta ve çocuğun yanında kekemelik ile ilgili olarak konuşmaktan kaçınmaktadırlar.Bazı durumlarda kekelemekte olan çocukların toplum içinde konuşmamayı seçtikleri,daha az sayıda sözcük kullanarak kendilerini ifade etmeye çalıştıkları görülür.Çocuk kendi kendine problemi çözmeye çalışabilir ve bazı çocuklar da bu konuda başarı sağlarlar.Ancak kendi haline bırakmak ve düzelmesini beklemek önerilmemektedir.Erken dönemde uygulanan konuşma terapisi ile çocuğun problemle baş etmesini sağlamak ve ona yardımcı olmak mümkündür.Konuşma terapisinde öncelikle kekemeliğin şiddetini ve özelliklerini belirlemek için değerlendirme yapılmaktadır.
Kekemelik konusunda bilimsel geçerliliği olan çeşitli yöntemler bulunmaktadır.Bu yöntemlerin kullanılması ile kekemeliğin kontrol edilmesi,azaltılması ve onunla baş etmeyi öğrenmek amaçlanmaktadır.
Lidcombe Erken Dönem Kekemelik Programı
Lidcombe metodu; çocuğun kekelemeden,akıcı bir şekilde konuşmasını davranışsal bir yaklaşım ile sağlayan bir yöntemdir. Avusturalya 'da Sidney Üniversitesi ve Sidney Bankstown Sağlık Servisinde 'nde görev yapan kekemelik konusunda çalışan araştırmacılar tarafından 10 yıllık bir çalışma sonucunda geliştirilmiştir.İngiltere,ABD gibi İngilizce konuşulan pek çok ülkede konuşma ve dil terapistleri tarafından uygulanmaktadır.Program özellikle 6 yaşın altındaki çocuklar için geliştirilmiş olmakla beraber okul çağındaki çocuklara da uygulanabilmektedir.
Lidcombe metodunun temel özellikleri:
Terapi; konuşma terapisi seansı içinde terapistin yapacağı çalışmalar ile çocuğun konuşmasının akıcı hale getirileceği şeklinde algılanmamalıdır.Konuşma terapistinin rolü; ebeveynlerden birine yöntemin nasıl uygulanacağını anlatmak, demonstre etmek,eğitmek ve periyodik terapi seansları ile programın devamını ve değişen hedeflere göre düzenlenmesini sağlamaktır.Her hafta ebeveyn bir önceki hafta yapmış olduğu çalışmalar hakkında terapiste bilgi verir,yeni hedefleri ve bir sonraki hafta nasıl bir çalışma yapması gerektiğini terapistten öğrenerek çalışmaya devam eder.Program devam ettikçe terapist ile görüşme sıklığı azalır.
Terapi; problemin ortaya çıktığı yerde yani çocuğun günlük yaşamında uygulanır.Uygulamanın her gün yapılması önemlidir.
Lidcombe metodu bir dizi egzersizden oluşan bir yöntem değildir.
Terapinin temel ilkesi konuşmanın akıcı veya akıcı olmadığının çocuk tarafından fark edilmesi ve kendisi tarafından düzeltilmesi için ebeveynin yaptığı uyarılar ve sözlü ödüllerdir.
Lidcombe metodunun geçerliliği yapılan bilimsel çalışmalar ile desteklenmiştir.Lincoln ve Onslow tarafından yapılan bir çalışmada Lidcombe metodu uygulanmış,kekemelik şiddeti 0 seviyesine inmiş çocuklar arasından 42 si izlemeye alınmıştır.Bu çocuklarda 4- 7 yıl gibi bir süre geçtikten sonra tekrar değerlendirme yapılmış ve karşılıklı konuşma sırasında kekemelik şiddetinin yine 0 düzeyinde olduğu görülmüştür.
|