Hazırlayan:
Aylin Tetik Kabil
Klinik Psikolog, M.A.

Ne zaman Başlanmalı?
Çocuklar genellikle 18-36 aylar arası tuvalet eğitimini kazanırlar. Her çocuğun kendi fiziksel, zihinsel ve psikolojik gelişimi zamanın belirlenmesinde etkendir.

Tuvalet Eğitimine Başlanması İçin Gerekli Koşullar Var mıdır?
Tuvalet eğitimi verilmeye başlanabilmesi için çocukların fiziksel, zihinsel ve psikolojik gelişim bakımından bu eğitime hazır olmaları gerekir. Birinci koşul çocuğun fiziksel olarak kas kontrolüne sahip olmasıdır. Bu beceri genellikle 18-24 aylar arasında kazanılır. Çocuğun birbiri ardına gelen iki alt ıslatması arasında en az 45-60 dakikalık bir zaman aralığının olması beklenir. Çocuk çişi geldiğinde fark etmeli ve çişini utabilmelidir. Çocuğun ard arda gelen iki alt ıslatması arasında 45dak.'dan daha az zaman geçiyorsa; çocuk 15dak.'da bir, 30dak.'da bir altını ıslatabiliyorsa ve bu davranış bol sıvı aldığı istisnai zamanların dışında genel olarak gözleniyorsa henüz kaslarını kontrol edemiyor demektir. Bu da tuvalet eğitiminin ertelenmesi gerektiğinin göstergesidir.

İkinci koşul çocuğun zihinsel gelişimiyle ilgilidir. Zihinsel olarak çocuğun tuvaletini yaptıktan sonra, altı ıslandığında ya da kirlediğinde bunu fark edebiliyor olması gerekir. Gelişim ilerledikçe çocuğun tuvaleti geldiğinde bunu fark etmesi ve bunu işaretlerle, altını tutarak ya da ""Kaka, çiş" gibi sözlü ifadelerle bildiriyor olması bir başka önkoşuldur. Bu da genellikle 25-30 aylar arasında gerçekleşir.

Üçüncü koşul da psikolojik gelişimle ilgilidir. Tuvalet eğitiminin verilebilmesi için çocuğun bu eğitime motive olması gerekir. Bunun anlamı da çocuğun bezden rahatsızlık duyması, çıkarıp atmak istemesi veya klozete tuvaletini yapmak istemesidir.

Tüm bu üç koşulu gözlemliyorsanız tuvalet eğitimine başlayabilirsiniz. Bu eğitim sırasında anne-babanın tutum ve davranışları, belli yöntemlerin kullanılması ve bu eğitimin belli bir sürece yayılarak verilmesi pozitif sonucun kolaylıkla elde edilmesinde çok etkilidir. 31-36 aylık dönemde çocuğun gündüz tuvalet eğitiminin tamamlanmış olması beklenir. Bu da çocuğun tuvaleti geldiğinde bunu kontrol edip yetişkine haber vermesini, tuvalete götürüldüğünde de kolaylıkla klozete oturup tuvaletini yapmasını, iş çamaşırını, lastikli pantolon ya da eteğini tekrar giyebilmesini, sifonu bağımsız olarak çekerek ellerini yıkayabilmesini içerir.

Bağımsız Tuvaletini Yapma Becerisi Gelişim Basamakları Nelerdir?

2-3 Yaş

• Çişini tutabilir
• Gündüzleri altı kurudur
• Hareketleri ile tuvaletinin geldiğini belli eder
• Davet edildiğinde tuvalete gider
• Sözlü olarak tuvaletinin geldiğini belli eder
• Tuvalete gitmek istediğini yetişkine ifade eder

3-4 Yaş

• Sabahları genelde kuru kalkar
• Yönlendirildiğinde poposunu siler
• Yönlendirildiğinde sifonu çeker
• Yönlendirildiğinde kendi başına tuvalete gider

4-7 Yaş

• Tuvalet kağıdını kullanır
• Tuvaleti kullanırken mahremiyetini garantiler
• Kazalar olmadan tuvaletini klozete yapar
• Tüm tuvalet eğitimi becerilerini gösterir

8-11 Yaş

• Tanıdık olmayan çevrede tuvaleti bulur
• Halka açık dinlenme alanlarında sosyal olarak kabul gören davranışlar sergiler

Tuvalet Eğitimi Yöntemi:

• Çocuğun hangi sıklıkla tuvaletini yaptığı belirlenir
• ocuğun kendi fizyolojik rutinine göre tuvalete gidip oturması için hatırlatmalar yapılır.
• Çocuk başarılı olduğunda "aferin sana" gibi sosyal pekiştireçlerle övülür
• Başarısızlıkta daha sonra tekrar deneneceği ve bu sefer başarılı olunabileceği ifade edilir
• Tuvaletin dışında kaçırma gibi kazalar olduğunda çocuğa negatif hiçbir şey söylenmez. Ancak muhakkak tuvalete gidip oturması sağlanır.